Hướng dẫn trẻ cách giải quyết các vấn đề trong đời sống và học tập

Hướng dẫn trẻ cách giải quyết các vấn đề trong đời sống và học tập

Ở Việt Nam trong một thời gian dài, “dạy học nêu vấn đề” tồn tại thay vì “học tập giải quyết vấn đề” cũng thể hiện điều đó.  

Có câu chuyện: Một vị thần có khả năng biến đá thành vàng. Một hôm ông gặp một đứa trẻ nghèo ở nhân gian. Ông thấy đáng thương cho đứa trẻ, lập tức “biến đá thành vàng”, đưa cho đứa trẻ rất nhiều vàng. Đứa trẻ nghèo không cần, nó chỉ cần vị thần kia cho nó ngón tay biến đá thành vàng. Bởi vàng có cho nhiều nữa rồi cũng có lúc dùng hết, dùng hết không phải lại nghèo nữa sao? Nhìn đứa trẻ không bị lay động trước tiền tài, vị thần rất cảm động, ông nói vối đứa trẻ nghèo: Vậy cách “biến đá thành vàng” chính là lao động, cần cù lao động sẽ giàu có. Hãy hướng dẫn trẻ cách giải quyết các vấn đề trong đời sống và học tập.

Câu chuyện trên cho chúng ta thấy có nhiều vấn đề có thể nuôi dạy con cái thành tài. Về điểm này đối với một số bậc cha mẹ khi mới bắt đầu nuôi dạy con còn chưa rõ ràng: Có bậc cha mẹ cho rằng mình đã tốt nghiệp đại học trong khi con chỉ là đứa trẻ, có gì con hỏi cũng trả lời được. Con có hỏi thì bố trả lòi, đó là vấn đề tự nhiên. Một câu chuyện nữa làm ví dụ cho vấn đề trên: Thái tìm bố và hỏi “Bố", vấn đề này làm thế nào?”. Bố nói: “Có một con đường, nếu đội A sửa thì cần 15 ngày, còn đội B sửa thì cần 12 ngày. Hiện nay đội A đã sửa 5 ngày thì đội B bắt đầu sửa, hỏi hai đội phải sửa tổng cộng mất bao nhiêu ngày?”.

Bố căn cứ vào đề bài từng bưốc viết ra cách giải, mỗi bước viết ra lại nói một câu, Thái nghe xong “ồ” một tiếng. Đợi bố giải xong, Thái vui vẻ chép vào vỏ, công việc đã hoàn thành. Nhưng, vấn đề nhanh chóng lại nảy sinh. Bài tập giống như mấy ngày trước Thái đã hỏi bố, bây  giờ Thái lại không biết. Đó là chuyện gì vậy? Sau đó bố mới rõ: Đối với một vấn đề, trực tiếp nói đáp án, trẻ sẽ không trải qua một quá trình tư duy, cái chúng nhận được chỉ là kết luận hiện tại chứ không có sự lý giải sâu sắc, cho nên ấn tượng không sâu, không nhớ được, cũng không củng cố được. Bởi vậy tìm cách giúp con nắm được phương pháp học tập là tốt nhất.

Hướng dẫn trẻ cách giải quyết các vấn đề trong đời sống và học tập - Ảnh 1

Bố Thái đã thay đổi cách hướng dẫn. Ví dụ đề toán ông sử dụng cách hỏi lại Thái, gợi ý cho con suy nghĩ, để con tự trả lời. Con chỉ “ồ” một tiếng thì không được, phải nói ra nguyên tắc, cách giải từng bước tiến gần đến kết quả. Cuối cùng Thái đã tự hiểu ra, hiểu rõ cách làm, và có thể tự đặt ra những phép toán. Làm như vậy, xem ra mỗi bài mất rất nhiều thời gian, nhưng trên thực tế lại có rất nhiều lợi ích. Nó đã bồi dưỡng khả năng học tập cho trẻ, cũng như giúp trẻ nắm được cách giải quyết vấn đề. Ngoài ra gợi ý cho con cách phân tích vấn đề, vận dụng những kiến thức đã học để giải thích một số hiện tượng trong cuộc sống cũng rất quan trọng.

Lúc đó Thái và em gái vẫn đang học Tiểu học. Một buổi chiều hai anh em đều vây quanh bố để hỏi cái này cái kia. Đột nhiên chúng chỉ tay vào một khoảng tròn sáng trên tường và hỏi: “Bố, kia là cái gì vậy?”.  “Các con thử nói xem?”, bố không trực tiếp trả lời. “Là ánh mặt trời phản xạ vào”. Hai anh em tranh nhau nói. “Sao lại phản xạ vào?”, ông lại hỏi tiếp. Sau khi nghe, hai đứa con im lặng. “Chính là cái bàn vuông nhỏ này”, Thái tranh nói trước. Vì Thái đại khái nhìn thấy ánh mặt trời từ ngoài cửa sổ chiếu lên cái bàn vuông nhỏ. “Không phải, cái bàn hình vuông, mà kia lại là hình tròn”. Em gái phản đối.

“Gương tủ hình bầu dục, vậy thì cũng không phải”. Thái nhìn trong phòng, ngoài cái bàn vuông nhỏ ra, chỉ có ánh mặt trời trên cái tủ. Cô em gái đi tìm vật hình tròn và phát hiện ra một cái gương hình tròn, nhưng cái gương lại không ở trong ánh sáng mặt trời, liền đoán mò: “Là cái gương này đúng không?”. Thái vừa nghe thấy đưa tay chạm vào cái gương, cái đốm trên tường lập tức động đậy. Cả ba cùng cười. “Vậy thì ánh sáng của gương từ đâu mà đến?”, hai em cùng đồng thanh hỏi bố. Bố vui vẻ giải thích rằng: Mặt trời chiếu lên cái gương trên tủ, rồi phản xạ lên cái gương hình tròn, lại phản xạ lên tường, thế là thành một cái đốm sáng.

Bố vừa nói vừa dùng hai cái gương làm thử nghiệm phản xạ nhiều lần. Tiếp đó bố lại cầm cái chậu rửa mặt, bên trong để một đồng xu. Sau đó cho con lùi lại phía sau, cứ lùi cho đến khi không nhìn thấy đồng xu nữa thì dừng lại. Lúc này lại giữ đồng tiền xu, đổ nước vào trong chậu. Nước vừa đầy, hai anh em nói: “Nhìn thấy rồi, lại nhìn thấy rồi”. Bố nói với hai anh em, đây là đường sáng khúc xạ, và nhân cơ hội này giới thiệu một số kiến thức quang học. Hai anh em liền thấy hứng thú sâu sắc với quang học. Thế là bố lại nói với chúng: “Các con phải cố gắng học, lên đến Trung học cơ sở sẽ được học những nội dung này”.

Trong giáo dục gia đình, nên chú ý để trẻ tập tư duy, động não. Nếu chỉ đáp ứng việc hỏi và trả lời, hoặc tìm hiện tượng phản xạ của “cái gương tròn”, mà không làm thí nghiệm đồng tiền xu, thì trẻ cũng không biết được khúc xạ là gì. Học không khó, quan trong là phải có phương pháp học. Cha mẹ cần giúp con hiểu rỗ quá trình giải thích vấn đề rồi suy nghĩ, khó nữa cũng biến thành dễ.

Nguồn tổng hợp